5. Infekcionet

Agjentët që përdoren në trajtimin e infeksioneve janë të klasifikuar në shumë grupe, por të gjthë njihen me emrin antibiotikë. Rëndësi të veçantë në trajtimin me antibiotik zë zgjedhja e antibiotikut më të përshtatshëm për trajtimin e infeksionit të dhënë-d.t.th.: duhet njohur shkaktarin dhe gjendjen e pacientit, duhet ditur faktorët që lidhen me të sëmurin si histori të alergjisë, funksionin renal dhe hepatik, moshën, gjininë dhe nëse është femër a është shtatzanë apo ushqen foshnjen me gji.

Antibiotikët nuk lejohet të përdoren si profilaksë përveç në rastet kur pacientët do t’i nënshtrohen ndonjë ndërhyrje kirurgjike. Mënyrat se si antiinfektivët i shkatërrojnë mikroorganizmat dallohen nga grupi në grup, disa prej tyre shkatërrojnë murin qelizor të mikroorganizmave, disa syresh veprojnë në ribozomet e mikroorganizmave duke ndërhyrë në segmente të ndryshme të tyre etj. Grupet kryesore të antibiotikëve janë:

v penicilinet

v cefalosporinet

v karbapenemet

v tetraciklinet

v aminoglukozidet

v makrolidet

v sulfonamidet më trimetoprim

v antituberkularët

v kinolonet

v oksazolidinonet

v streptograminet

antibiotikë të ndryshëm si

v kloramfenikoli

v vankomicina

v metronidazoli

v klorokina

dhe si grup i veçantë

v antiviralët

Para se të fillojë antibioterapia duhet të kihen parasysh këta faktorë:

v infeksionet virale nuk trajtohen me antibiotik, duhet të merren mostra për kulturë dhe antibiogram. Dhënia “e verbër” e një antibiotiku për shkak të një temperature të pashpjeguar, rëndom komplikon konstatimin e diagnozës.

v duhet njohur mikroorganizmat mbizotërues në vendin e sëmurë si dhe ndjeshmërinë e tyre, gjë që ndihmon në zgjedhjen e një antibiotiku derisa të vijnë rezultatet e antibiogramit.

v doza e antibiotikut do të ndryshojë në varësi të një sërë faktorësh si: mosha, masa, funksioni renal, infeksioni (i lehtë, i rëndë).

v Rruga e përdorimit, shpesh varet nga ashpërsia e infeksionit. Në infeksionet që rrezikojnë jetën duhet përdorur rrugën intravenoze. Duhet mënjanuar sa më shumë ( në rastet të cilat lejojnë) përdorimin e injekcioneve intramuskulare te fëmijët për shkak të dhembjes.

v Kohëzgjatja e terapisë varet nga natyra e infeksionit dhe nga ndjeshmëria ndaj antibiotikut. Në shumicën e rasteve mjafton një trajtim 5 ditor, edhe pse disa antibiotikë me një dozë të vetme trajtojnë infeksionet e pakomplikuara urinare, kurse nganjëherë zgjatja e tepërt e mjekimit mund të shkaktojë më shumë veprime anësore dhe rezistencë më të lartë të mikroorganizmave.

Top

Penicilinat

Mekanizmi i veprimit:

Për të qenë efektivë, penicilinat duhet të depërtojnë nëpër murin qelizor dhe të lidhen me proteinën lidhëse të penicilinës. Proteinet lidhëse të penicilinës janë përgjegjëse për disa hapa të sintezës së murit qelizor dhe janë gjetur në sasi prej disa qinda deri në disa mija molekula në një qelizë bakteriale. Proteinet lidhëse të penicilinës ndryshojnë brenda llojeve të ndryshme bakteriale. Beta-laktam antibiotikët pengojnë sintezën e qelizës të ndërmjetësuar me PBP (penicillin binding protein), që në instancë të fundit shkakton lizën e qelizës. Liza është e ndërmjetësuar nga enzimet autolitike të murit qelizor (p.sh. autolizina). Marrëdhënia në mes të PBP (penicillin binding protein) dhe autolizinës është e paqartë, por është e mundshme se antibiotikët beta-laktamik pengojnë një inhibues të autolizinës.

Top

AMOKSICILINA

Indikacionet:

Infeksione të shkaktuara nga ( shtamet që nuk prodhojnë penicilinazë) streptokokët, pneumokokët, stafilokokët, Listeria, meningokokët, disa shtame të H. influenzae, Salmonella, Shigella, E. Coli, Enterobacter, dhe Klebsiela, por edhe profilaksa e endokarditit dhe terapi shtesë në heliobacter pylori.

Vërejtje të posaçme:

Sikur ampicilina

Dozimi:

Fëmijët nën 40 kg, 200 mg/kg/ ditë (çdo 8 orë) ose 45 mg/kg në ditë (çdo 12 orë); mbi 40 kg, 250-500 mg, çdo 8 orë ose 875 mg, çdo 12 orë.

Format farmaceutike dhe dozat:

Amoksicilin 250 cps,500mg cps, 250mg/5ml susp (AD Jaka Radovis, Mk); Almacin 500mg cps, 250mg/5ml susp (Alkaloid, Mk); Amoxicillin 250mg cps, 500mg cps, 125mg/5ml susp, 250mg/5ml susp (Alkem, Ind.); Atoksilin 1g cps, 500mg cps, 250mg/5ml susp (Atabay Kimya San, Tur.); Amoxycillin 250mg cps, 500mg cps, 125mg/5ml susp (Athlone Laboratories Ltd, Irl); Amoxibos 250mg cps, 500mg cps, 250mg/5ml susp (Bosnalijek d.d., BeH); Troge Amoxicillin 125mg/5ml susp, 250mg/5ml susp (De Vats (India) Pvt, Ind.); Troge Amoxicillin 500mg cps (Medopharm, Ind.); Amoxycillin 125mg/5ml susp (Flamingo Pharmaceutical Ltd. Ind.); Sinacilin 100mg/ml gtt, 250mg cps, 500mg cps, 250mg/5ml susp (Galenika a.d. SMZ); Amoksicilin 250mg cps, 500mg cps, 250mg/5ml susp (ICN Makedonija, Mk); Bactox 1g/5ml inj, 0.5g/5ml inj (Innotera Chouzy (Innotera Group), Fr); Amoxycillin 250mg cps, 500mg cps, 125mg/5ml susp, 250mg/5ml (Jay Formulations, Ind.); Hiconcil 250mg cps, 500mg cps, 250mg/5ml susp (Krka d.d. Slo.); Amoksicilina 250mg cps, forte 500mg cps, 125mg/5ml susp, 250mg/5ml susp (Lek Pharmatech, Rom.); Amoxycillin 500mg cps (Linkoln Pharmaceuticals Ltd Ind.); Amoxina 1g tab, 250mg/5ml susp (MITIM S.R.L., It); Amoxicillin 250mg cps, 500mg cps (Macleods Pharmaceutical Ltd., Ind.); Amoksil 500mg tab, 1g tab (Mustafa Nevzat Ilac Sanayii A.S., Tur.); Amoxicillin 500mg cps (Remedica Ltd, Cyp.); Amoksicilin 250mg cps, 500mg cps, 500mg film tab (Replekpharm, Mk)

Top

KOAMOKSIKLAVI

Amoksicilinë+Acid klavulanik

Indikacionet:

Infekcionet në të cilat shtamet e bakterieve prodhojnë beta-laktamazë (në të cilat përdorimi vetëm i amoksicilinës nuk është përkatës) përfshirë infekcionet e traktit respirator, urogjenital dhe abdominal, celulitin, pickimet e insekteve dhe shtazëve, infekcionet e rënda stomatologjike me celulit të përhapur.

Kundërindikacionet:

Tejndjeshmëria në peniciline, histori e verdhëzës kolestatike që është si pasojë e përdorimit të koamoksiklavit.

Vërejtje të posaçme:

Alergji, insuficiencë renale, eritremë, leukemia limfatike kronike.

Verdhëza kolestatike është identifikuar si veprim anësor i shfaqur gjatë ose menjëherë mbas përdorimit të koamoksiklavit. Trajtimi me koamoksiklav nuk do të duhej të zgjasë më shumë se 14 ditë.

Veprimet anësore:

Sikurse te amoksicilina; hepatiti, verdhëza kolestatike, erythema multiforme (përfshirë edhe sindromin Steven-Johnson), nekrolizë epidermike topikale, dermatit eksfoliativ, është raportuar edhe vaskuliti; rrallëherë manifestohet edhe prolongim i kohës së gjakderdhjes, marramendje, kokëdhembje, konvulzione (posaçërisht me doza të larta ose në insuficiencë të veshkeve), ngjyrosje sipërfaqësore e dhëmbëve dhe precipitim, flebit në vendin e dhënjes së injekcionit.

Dozimi:

Oralisht i shprehur si amoksicilinë 250 mg në çdo 8 orë, kurse në raste të rënda doza dyfishohet.

Fëmijët 2 muajsh-2 vjeç marrin nga 20-40 mg/kg/ditë të ndarë në 3 doza.

Fëmijët 1-6 vjeç marrin nga 125 mg shurup çdo 8 orë. Te rastet e rënda doza dyfishohet.

Format farmaceutike dhe dozat:

Clavam 1.2g inj (Alkem Lab. Ltd., Ind.); Klavunat 625mg film tab (forte), 156.25mg/5ml susp, 312.5mg/5ml susp (Atabay Kimya San., Tur.); Klaks 625mg film tab, 1g film tab (Bid), 228mg/5ml susp (Bid), 457mg/5ml (Bid) (Bilim Pharmaceuticals, Tur.);

Top

AMPICILINA

Indikacionet:

Vërejtje të veçanta:

Alergji, insuficiencë renale, eritremë, leukemia limfatike kronike.

Kundërindikacionet:

Tejndjeshmëri ndaj penicilinave.

Veprimet anësore:

Ekzantemë( duhet të ndërpritet terapia), diarre, vjellje , reakcione alergjike, kandidiazë orale, kolit i shkaktuar nga antibiotiku.

Dozimi:

Oralisht, 250-500 mg çdo 6 orë.

Me rrugë I.V., 500 mg-3g, çdo 4-6 orë maks. (12g në ditë).

Me rrugë I.M., 500mg-1.5g çdo 4-6 orë.

Neonatët deri 7 ditë.

Neonatët dhe fëmijët I.M., I.V. 100-400 mg/kg në ditë ( çdo 4-6 orë), meningit 200 mg/kg në ditë (çdo 4-6 orë); maks. 12g në ditë; oralisht 50-100 mg/kg në ditë (çdo 6 orë); maks. 2-3 g në ditë.

Top

BENZILPENICILINA

Indikacionet:

Në infeksionet e fytit, otitis media, endokardit streptokokal, meningit, pneumoni.

Vërejtje të posaçme:

Çrregullim i funksionit të veshkeve, alergji.

Kundërindikacionet:

Tejndjeshmëri ndaj penicilineve.

Veprimet anësore:

Reakcione tejndjeshmërie,

Dozimi:

Me rrugë I.M. ose I.V. të ngadalshme, 1.2 g në ditë ( çdo 6 orë).

Neonatët < 4 javë, 50 mg/kg në ditë ( çdo 12 orë); në meningjit, 150 mg/kg në ditë (çdo 8 orë);

>4 javë 75 mg/kg në ditë (çdo 8 orë); në meningjit

100 mg/kg në ditë (çdo 12 orë);

Te fëmijët: 100 mg/kg në ditë (çdo 6 orë); në meningjit 180-300 mg/kg në ditë (çdo 4-6 orë).

Format farmaceutike dhe dozat:

Injekcione: 0.5 M I.U., 1 M I.U.

Top

FENOKSIMETILPENICILINA

Indikacionet:

Tonzilit, otitis media, erizipella, ethet reumatike.

Vërejtje të posaçme:

Si benzilpenicilina.

Veprimet anësore, kundërindikacionet:

Si benzilpenicilina.

Dozimi:

500 mg, çdo 6 orë; në infeksione të theksuara, 750 mg, çdo 6 orë; fëmijët < 1 vjeç, 62.5 mg, çdo 6 orë; fëmijët 1-5 vjeç, 125 mg, çdo 6 orë; 6-12 vjeç, 250 mg, çdo 6 orë; në ethet reumatike, për parandalimin e rekurencës, 250 mg, 2 herë në ditë.

Format farmaceutike dhe dozat:

Tableta: 250 mg

Shurup: 250 mg/5 mL

Top

PROKAIN PENICILINA

Indikacionet:

Infeksionet me mikroorganizma penicilinë senzitiv: antraksi, endokarditi, perikarditi, erizipella, gonorea, meningjiti pneumokokal dhe meningokokal, otitis media, pneumonia, septikemia ( në kombinim me aminoglukozide), sifilisi, tonziliti, amputimi i ekstremiteteve, Morbus Lyme, profilaksa në kirurgji.

Vërejtje të posaçme:

Shih benzilpenicilinën.

Kundërindikacionet:

Shih benzilpenicilinën.

Veprimet anësore:

Shih benzilpenicilinën.

Dozimi:

Të rriturit 1.6-4 M I.U. në ditë. Fëmijët deri 7 vjeç 400.000 I.U. në ditë; fëmijët mbi 7 vjeç 800.000 I.U.

Format farmaceutike dhe dozat:

Injekcione: 0.4 M I.U (0.1 M benzilpenicilinë+0.3 M prokainëpenicilinë),

0.8 M I.U. (0.2 M benzilpenicilinë+0.6 M prokainëpenicilinë)

Top

KLOKSACILINA

Indikacionet:

Infeksionet e shkaktuara nga stafilokokët penicilinazë prodhues.

Vërejtje të posaçme:

Shih penicilinat.

Veprimet anësore:

Shih penicilinat.

Dozimi:

Fëmijët < 20 kg, 50-100 mg/kg/ditë, në çdo 6 orë (maks. 4 gt/ditë); fëmijët >20 kg dhe të rriturit 250-500 mg (çdo 6 orë).

Format farmaceutike dhe dozat:

Kapsulla: 250 mg, 500 mg

Pluhur për tretësirë për injekcion: 500 mg, 1 g

Shurup: 125 mg/5 mL

Top

PIPERACILINA

Indikacionet:

Septikemi, infeksionet e traktit respirator, infeksionet e lëkurës, traktit urinar të shkaktuar nga Pseudomonas, Proteus, Escheria coli dhe Enterobacter.

Vërejtje të posaçme:

Shih bezilpenicilinën.

Kundërindikacionet:

Shih benzilpenicilinën.

Veprimet anësore:

Shih benzilpenicilinën.

Dozimi:

Neonatët 100 mg/kg, çdo 12 orë.

Foshnjet dhe fëmijët: I.M. ose I.V. (I.M. e thellë): 200-300 mg/kg/ditë, çdo 4-6 orë.

Masa

Forma

Meningjit

Të tjera

nën

2000g

I.M I.V.

50 mg/kg

çdo 12 orë

25 mg/kg

çdo 12 orë

mbi

2000g

I.M I.V.

50 mg/kg

çdo 8 orë

25 mg/kg

çdo 12 orë

Të rriturit: I.M. ose I.V.: infeksionet e moderuara 2-3 g çdo 6-12 orë.

Infeksionet e theksuara: 3-4 g çdo 4-6 orë, maks. 24 g/ditë.

Gonore e pakomplikuar: 2g I.M. si dozë e vetme e shoqëruar me probenicid 1g, 30 minuta para injekcionit.

Format farmaceutike dhe dozat:

Injekcione: 500 mg, 1 g, 2 g

Top

TIKARCILINA

Indikacionet:

Infeksionet e shkaktuara nga Pseudomonas dhe Proteus spp.

Vërejtje të posaçme:

Shiko tek penicilinat.

Kundërindikacionet:

Shiko tek penicilinet.

Veprimet anësore:

Shiko tek penicilinat.

Format farmaceutike dhe dozat:

Injekcione: 1g, 3g, 6g, 20g dhe 30g

Tikarcilinë + Acid klavulanik

Dozimi:

Injekcion intravenoz 3,2 g çdo 6-8 orë, të rritet në çdo 4 orë në infeksionet më serioze;

Fëmijët: 80 mg/kg çdo 6-8 orë (çdo 12 orë tek neonatët).

Format farmaceutike dhe dozat:

Injekcione: 3g+0.1g

Top

Cefalosporinet

Mekanizmi i veprimit:

Duket se të gjithë beta-laktamët posedojnë ngjashmëri në mekanizmat e tyre të veprimit. Në esencë, ata duhet të hyjnë brenda qelizës bakteriale nëpër kanalet e njohura si “porine” dhe të lidhen për proteine të njohura si proteina penicilinë-lidhëse. Proteinat lidhëse të penicilinës, të cilat dallojnë në mes të tipave të ndryshëm të bakterieve , janë përgjegjëse për disa hapa në sintezën e murit të qelizës bakteriale dhe janë gjetur në sasi prej disa qindra deri në disa mijëra molekula për qelizë. Duket se gonokoket përmbajnë të tre nëntipat , derisa së paku 10 nëntipa janë gjetur në E.coli . Aktiviteti i brendshëm i beta –laktamëve të dhënë varet nga aftësia e tyre për të hyrë dhe për t’u lidhur me proteinat lidhëse të penicilinës. Qelizat e tilla në fund përjetojnë lizë,dukuri që është e ndërmjetësuar nga enzimet autolitike të murit qelizor (p.sh. autolozina) Marrëdhënia në mes të proteinave lidhëse të penicilinës dhe autolizinës është e paqartë por e mundshme se beta-laktamët pengojnë një inhibitor të autolizinës.

Top